Jak skutecznie leczyć CIDP? W stronę terapii dopasowanej do pacjenta

Przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna (CIDP) to choroba układu nerwowego, w której układ odpornościowy atakuje nerwy obwodowe, powodując ich uszkodzenie. Przez lata leczenie opierało się na podobnych schematach – kortykosteroidach, immunoglobulinach i plazmaferezie. Dziś wiadomo, że przebieg choroby różni się u poszczególnych osób, dlatego coraz częściej leczenie dostosowuje się do konkretnego przypadku [1].

W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego CIDP nie zawsze przebiega tak samo i jak nowoczesna medycyna pomaga dobrać terapię dopasowaną do każdego pacjenta.

Dlaczego „jedno leczenie dla wszystkich” nie zawsze działa

W przypadku CIDP leczenie nie zawsze przynosi takie same efekty. U jednych osób terapia immunoglobulinami lub kortykosteroidami i działa szybko i skutecznie, u innych poprawa jest wolniejsza lub wymaga zmiany metody leczenia. Zdarza się też, że mimo zastosowania wszystkich standardowych terapii objawy utrzymują się [2].

Różnice w skuteczności terapii wynikają z samej natury choroby – CIDP to nie jedna jednostka, lecz grupa zaburzeń o różnych przyczynach i mechanizmach. U jednych chorych uszkodzenie nerwów ma podłoże głównie zapalne, u innych związane jest z nieprawidłową reakcją układu odpornościowego, który błędnie rozpoznaje elementy nerwu jako obce.

Dlatego coraz częściej mówi się o potrzebie indywidualnego podejścia – leczenia, które bierze pod uwagę nie tylko objawy, ale też to, co dzieje się w organizmie konkretnego pacjenta [3][4].

Klucz do personalizacji – jakie czynniki decydują o wyborze terapii?

W CIDP nie ma jednego schematu leczenia. Najlepsze efekty daje terapia dobrana do przebiegu choroby i sytuacji konkretnego pacjenta.

„Twarze” CIDP – różne warianty kliniczne choroby

CIDP może przybierać różne postacie, które różnią się zakresem i nasileniem objawów. Najczęściej występuje tzw. postać klasyczna, w której objawy są symetryczne – dotyczą obu stron ciała i obejmują zarówno zaburzenia czucia, jak i osłabienie siły mięśni.

U części chorych choroba ma jednak postać nietypową – u niektórych dominują tylko objawy ruchowe (np. osłabienie mięśni bez zaburzeń czucia), a u innych wyłącznie czuciowe (drętwienia, mrowienia, brak czucia). Istnieją też postacie wieloogniskowe, takie jak zespół Lewisa-Sumnera (MADSAM), w których objawy pojawiają się nierównomiernie, np. tylko w jednej kończynie.

Wiek, choroby współistniejące i preferencje pacjenta

Dobór terapii zależy nie tylko od postaci choroby, ale też od wieku, chorób współistniejących i stylu życia pacjenta.

Coraz większe znaczenie mają także preferencje pacjentów. Osoby, które cenią niezależność i wygodę, mogą stosować immunoglobuliny w formie wlewów podskórnych (SCIg lub fSCIg) podawane w warunkach domowych. Z kolei ci, którzy wolą stałą opiekę medyczną, mogą kontynuować leczenie dożylne (IVIg) w ośrodku [5].

Co mówią nam badania elektrofizjologiczne i obrazowe?

Nowoczesne badania pozwalają lepiej zrozumieć, jak choroba przebiega u konkretnej osoby i jak dobrać najskuteczniejsze leczenie. Testy czynności nerwów – takie jak elektromiografia (EMG) czy badanie przewodnictwa nerwowego – pokazują, które nerwy są uszkodzone i w jakim stopniu. Dzięki temu lekarz może ocenić, czy zmiany mają charakter zapalny, czy wynikają z innego rodzaju uszkodzenia.

Coraz częściej wykorzystuje się też badania obrazowe – USG i rezonans magnetyczny (MRI). Pozwalają one ocenić budowę nerwów i wychwycić zmiany, które nie zawsze są widoczne w innych testach. Takie informacje pomagają potwierdzić rozpoznanie CIDP i dobrać terapię najlepiej dopasowaną do danego pacjenta [2][3][4].

Podsumowanie

Medycyna personalizowana w CIDP pozwala lepiej dopasować leczenie do potrzeb chorego i osiągać trwalsze efekty.

Dla pacjenta oznacza to większe możliwości, lepszą jakość życia i poczucie współdecydowania o swoim leczeniu. CIDP to choroba przewlekła, ale dzięki rozwojowi medycyny jej leczenie staje się coraz bardziej precyzyjne i dopasowane do człowieka – nie do schematu.

Bibliografia

[1] Dziadkowiak E. et al. Pathophysiology of the Different Clinical Phenotypes of CIDP. Int J Mol Sci. 2022.

[2] Siemiński M., Ossowska A. Przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna. Polski Przegląd Neurologiczny. 2013.

[3] Drac H. Przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna i jej odmiany. Polski Przegląd Neurologiczny. 2009.

[4] Dziadkowiak E., Nowakowska-Kotas M. Odpowiedź na leczenie immunoglobulinami ludzkimi u chorych z CIDP o typowym i atypowym przebiegu. Polski Przegląd Neurologiczny. 2021.

[5] Kohle F., Dalakas M., Lehmann H. Repurposing MS Immunotherapies for CIDP and Other Autoimmune Neuropathies. Ther Adv Neurol Disord. 2023.

[6] Allen J.A. et al. Individualized Immunoglobulin Therapy in Chronic Immune-mediated Neuropathies. J Peripher Nerv Syst. 2018.

[7] Frontiers in Neurology (fneur-12-638816.pdf). Przegląd immunopatogenezy i mechanizmów terapii w CIDP

C-ANPROM/PL/NON/0077, 11/2025